Hard Disk & Floppy Disk

હાર્ડ ડિસ્ક અને ફ્લોપી ડિસ્ક

Control panel

નીચે દર્શાવેલ આકૃતિમાં કન્ટ્રોલ પેનલમાં આવેલ તમામ ઓપશન બતાવે છે.

નીચે દર્શાવેલ કુલ પાંચ આકૃતિમાં કન્ટ્રોલ પેનલના વિવિધ સેટિંગસ આવેલ છે... જે જુદા જુદા પ્રશ્નો તરીકે પુછાય શકે છે.. અને સંપૂર્ણ કન્ટ્રોલ પેનલ સમજાવવાનો પ્રશ્ન હોય તો પણ ઉપયોગી થશે.

User interface વિશે સમજાવો.

યુઝર ઇન્ટરફેસ

 કમ્પ્યુટરનો ઉપયોગ કરનાર હાર્ડવેર અને સોફ્ટવેર દ્વારા કમ્પ્યુટર પાસેથી કામ લઇ શકે છે.  આ માધ્યમને યુઝર ઇન્ટરફેસ કહે છે.

યુઝર ઇન્ટરફેસ ના બે પ્રકાર છે.

1) કમાંડ લાઈન ઇન્ટરફેસ (CLI) :-

કમાન્ડ લાઇન ઇન્ટરફેસ માં કમ્પ્યુટરને સૂચના આપવા માટે લખાણ-આધારિત કમાન્ડ ટાઇપ કરવા પડે છે.  આ કમાન્ડો સમૂહ પૂર્વ નિયોજિત હોય છે. જેનું નિશ્ચિત બંધારણ હોય છે.  એટલે કે કાર્ય હોય છે ટૂંકમાં જે પ્રક્રિયા કરીને આઉટ મેળવવાનું હોય તે પ્રક્રિયાનું કમાન્ડ આપીને નિર્દેશ કરવામાં આવે છે જે ફક્ત કીબોર્ડ દ્વારા જ કરી શકાય છે.

કમાંડ લાઈન ઇન્ટરફેસ નો ઉપયોગ સરળ નથી, કારણકે ઉપયોગ કરનારે માત્ર કમાન્ડ નહીં પણ તેને લગતા બધા નિયમો એ પણ યાદ રાખવા પડે છે.  જો ટાઈપ કરવામાં એકાદ ભૂલ થઈ ગઈ હોય તો DOS ( ડિસ્ક ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ) એ કમાન્ડ સમજી શકતું નથી આથી તેને જે કામ કરવાનું કહ્યું હોય તે તેનાથી થઈ શકતું નથી.

DOS ( ડિસ્ક ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ)  માં command line ઇન્ટરફેસ નો ઉપયોગ થાય છે.

2) ગ્રાફિકલ યુઝર ઇન્ટરફેસ (GUI) :-

આજકાલ મોટા ભાગના કમ્પ્યુટરમાં ગ્રાફિકલ યુઝર ઇન્ટરફેસ હોય છે.  આ સિસ્ટમમાં સ્ક્રીન પરના ચિત્રો કે ગ્રાફિક્સ પર માઉસ વડે ક્લિક કરીને કમ્પ્યુટરને સૂચનાઓ આપવાની હોય છે. આથી જી યુ આઈ માં કમ્પ્યુટરનો ઉપયોગ કરવા માટે તમારે કોઈ કમાન્ડ યાદ રાખવા પડતા નથી કોઈપણ કામ કરવા માટે તમારે પસંદગીના ટુલ્સ કે કમાન્ડ અથવા તેના સંબંધિત બટન કે સ્ક્રીન પરના આઇકન પર માત્ર ક્લિક કરવાનું રહે છે.

વિન્ડોઝ ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ એ ખૂબ જ પ્રચલિત ગ્રાફિક્સ યુઝર ઈન્ટરફેસ છે.

Computer Mouse વિશે

કોમ્પ્યુટરમાં માઉસ 'પોઇંટીંગ ડિવાઇસ' તરીકે કાર્ય કરે છે.

કોમ્પ્યુટર માટે, કી – બોર્ડ પછી સૌથી વધુ ઉપયોગી ડીવાઈસ, માઉસ છે.  હાલના તમામ કોમ્પ્યુટર ગ્રાફિકલ એન્વાયરમેન્ટમાં જ ચાલતા હોવાથી તેના માટે માઉસનો મહતમ ઉપયોગી થાય છે. માઉસને ‘પોઇન્ટીગ ડીવાઈસ’ વડે પણ ઓળખવા આવે છે. તેનો ઉપયોગ વિન્ડોઝ  જેવી GUI (ગ્રાફિકલ યુઝર ઇન્ટરફેસ)  માટે વધુ પ્રમાણમાં થાય છે. માઉસની મદદથી ફાઈલને લોકેટ કરવી,કોપી કે મુવ કરવી, જેવા કાર્યો ઉપરાંત બીજા ઘણા કર્યો કરી શકાય છે.

           માઉસમાં મુખ્યત્વે બે બટન હોય છે. નવા માઉસમાં ત્રણ બટન પણ આપેલા હોય છે. અગાઉના માઉસ રોલર ટાઈપ આવતા જેમાં, માઉસની બેઝમાં એક બોલ આપવામાં આવતો તેને ફેરવવાથી તેની સાથે લાગેલ બે રોલર લેસર બીમનો ઉપયોગ કરીને માઉસનું લોકેસન નક્કી થાય છે.

 માઉસ એ યુઝરનાં એક હાથમાં રહેતું એક કે વધુ બટન ધરાવતું સાધન છે.જેમાં ક્યારેક ચક્ર પણ હોય છે. વર્તમાન સમયમાં ઓપ્ટીકલ માઉસ, સ્ક્રોલ માઉસ, યુએસબી માઉસ વગેરે જાતનાં કોમ્પ્યુટર માઉસ જોવા મળે છે. 

Mouse એ હથેળીના કદનું પ્લાસ્ટિક નું સાધન છે જેના પર બે કે ત્રણ બટન હોય છે. હાલના માઉસમાં wheel બટન પણ હોય છે... જેનો ઉપયોગ પેજને સ્ક્રોલ કરવા માટે થાય છે.. આથી તેને સ્ક્રોલ બટન પણ કહેવાય છે..

માઉસ એક કેબલ દ્વારા cpu સાથે જોડાયેલું હોય છે તમે જ્યારે માઉસને માઉસ પેડ પર સરકાવો છો ત્યારે સ્ક્રીન પર તમે ક્યા કામ કરી રહ્યા છો તે માઉસ  દર્શાવે છે આવે છે આમ માઉસ સ્ક્રીન પર ચોક્કસ જગ્યા નો નિર્દેશ કરે છે તેથી તેને પોઇન્ટીંગ ડિવાઇસ કહે છે.

પોઇન્ટીંગ :- આઇકોન કે tool પર માઉસ પોઈન્ટર ને મૂકવું. ટૂંકમાં કોઈપણ આઈટમ પર માઉસ વડે પોઇન્ટીંગ કરવું એટલે કે નિર્દેશ કરવો.

ક્લિક :- mouse button ને દબાવીને છોડી દેવું એટલે ક્લિક કર્યું કહેવાય.

લેફ્ટ ક્લિક :- માઉસનું ડાબુ બટન દબાવીને છોડી દેવું. સામાન્ય રીતે ક્લિક એટલે લેફ્ટ ક્લિક કારણકે ડાબુ બટન વારંવાર વપરાય છે.

Right-click :- માઉસનું જમણું બટન દબાવીને છોડી દેવું. જેનાથી શોર્ટ કટ ઓપ્શન આવે છે.

ડબલ ક્લિક :- mouse button ને ઝડપથી બે વાર દબાવવું. આ ક્રિયા કરવાથી કોઈપણ ફોલ્ડર કે ફાઈલ ઓપન થાય છે ટૂંકમાં ડબલ ક્લિક કરવાથી જે તે ઓપ્શન ખુલે છે.

ડ્રેગ :-  mouse button દબાયેલું જ રાખીને બટન છોડ્યા વિના mouse ફેરવવું અને પછી mouse button છોડી દેવું. આ ક્રિયાથી કોઈપણ ફાઇલ અન્ય જગ્યાએ maus દ્વારા ખસેડવી હોય તો ખસેડી શકાય છે આ ઉપરાંત કોઈ ટેક્સ્ટ તેમજ આઈકન કે ફોલ્ડર પણ ખસેડી શકાય છે.

હાલમાં કોમ્પ્યુટર ચલાવવા માટે Windows જેવી ઓપરેટીંગ સીસ્ટમનો ઉપયોગ વધુ થાય છે. 

જે GUI (Graphical User Interface) ખાસિયત ધરાવે છે. તેમાં માઉસનો વધુ ઉપયોગ થાય છે. માઉસના જમણી બાજુના બટનનો ઉપયોગ વધુ થાય છે. જેથી હાલના કમ્પ્યુટરમાં માઉસ અનિવાર્ય ઇનપુટ સાધન છે.. જેના વગરની કમ્પ્યુટરની કલ્પના કરવી અશક્ય છે.

Mother Board મધર બોર્ડ

મધરબોર્ડ દરેક કમ્પ્યુટર અથવા લેપટોપના સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઘટકોમાંનું એક છે.

કમ્પ્યુટરના અન્ય ભાગો વચ્ચે જોડાણ અને સંદેશાવ્યવહાર માટે મધરબોર્ડ જવાબદાર છે.

મધરબોર્ડને સિસ્ટમ બોર્ડ કે મેઈન બોર્ડ પણ કહેવામાં આવે છે. તે એક પ્રકારનું પ્રિન્ટેડ બોર્ડ છે, તેમાં વિવિધ સોકેટો આવેલી હોય છે.

યોગ્ય મધરબોર્ડને પસંદ કરવું એ જરૂરી છે કારણ કે તે પીસીના સફળ બિલ્ડિંગ માટે જરૂરી પાર્ટ છે. જો તમારી પહેલેથી જ તમારી જરૂરિયાતો શું છે તે હોય તો તમે સરળતાથી યોગ્ય મધરબોર્ડ પસંદ કરી શકશો.

મધરબોર્ડમાં વિવિધ પ્રકારની ચિપ્સ આવેલી હોય છે. તેમાંથી સૌથી અગત્યની ચિપ પ્રોસેસર છે, જેને ધ્યાનમાં લઈ દરેક લોકો કમ્પ્યુટર ખરીદતા હોય છે.. જેમકે હાલમાં Core i 7 પ્રોસેસર વાળા કમ્પ્યુટરની માંગ વધારે છે.

પ્રોસેસરનું મુખ્ય કામ આદેશ માનવાનું અને બીજા આવેલા પાર્ટ્સ પાસે થી કામ લેવાનું છે.

પ્રોસેસર તમારા પીસી, લેપટોપ, મોબાઈલ ફોન કે ટેબ્લેટ નું મુખ્ય ભાગ છે. તમે તેને કમ્પ્યુટરના મગજ તરીકે ગણો તો પણ ચાલે. ખરેખર તો પ્રોસેસર એક નાની કોમ્પ્યુટર ચીપ છે જેને મુખ્ય સર્કીટ બોર્ડ એટલે કે “મધરબોર્ડ” ઉપર ફીટ કરવામાં આવે છે. પછી કોમ્પ્યુટરના બીજા પાર્ટ્સ જેવા કે હાર્ડડીસ્ક, રેમ, ગ્રાફિક્સ કાર્ડ, કીબોર્ડ ને તેની સાથે જોડવામાં આવે છે.

પ્રોસેસર ની અંદર આવેલા હોય છે ટ્રાન્ઝીસ્ટર. આપણે ઘણી વાર સાંભળ્યું હશે કે કોમ્પ્યુટર માત્ર ૦ અને ૧ ની બાઈનરી લેન્ગવેજ સમજે છે, આ ટ્રાન્ઝીસ્ટર છે આ ભાષા સમજે અને એ પ્રમાણે કામ કરે છે. આવા ટ્રાન્ઝીસ્ટર સેકડો નહિ પરંતુ અબજો ની સંખ્યા માં હોય છે. ઇન્ટેલ ના પ્રોસેસર I7 સામાન્ય રીતે ૧.૭૫ અબજ જેટલા ટ્રાન્ઝીસ્ટર હોય છે અને દરેક પ્રોસેસર માં આ અલગ અલગ હોય શકે છે. આટલા ટ્રાન્ઝીસ્ટર હોવા છતા આ ચીપ ની સાઈઝ માત્ર અમુક મીલીમીટર ની જ હોય છે. આ આજ ની હાઈ ટેક ટેકનોલોજી નો કમાલ છે જે એટલા નાની સાઈઝ માં અબજો ટ્રાન્ઝીસ્ટર ફીટ કરી દે છે.

આ ઉપરાંત મધરબોર્ડમાં

ગ્રાફિક્સ કાર્ડ
(સારી પિક્ચર ક્વોલિટી તેમજ ગેમિંગ માટે )

મેમરી કાર્ડ સ્લોટ
(જેમાં મેમરી એટલે કે રેમ જોડી શકાય છે.)

ઓડીઓ પોર્ટ
(જેના થકી સ્પીકર, માઇક, હેડફોન જોડી શકાય)

Vga પોર્ટ
(જેના થકી મોનીટરને જોડી શકાય)

Usb પોર્ટ

(જેના થકી કમ્પ્યુટરમાં પેન ડ્રાઇવ, મોબાઈલ, એક્સ્ટર્નલ હાર્ડ ડિસ્ક, કીબોર્ડ, માઉસ વગેરે જેવા ઉપકરણો જોડી શકીએ છીએ)

હાર્ડ ડિસ્ક સ્લોટ

(જેમાં કમ્પ્યુટરમાં રહેલી સૌથી વધુ સંગ્રહ કરતી સ્ટોરેજ ડિવાઇસને જોડી શકાય છે.)

નેટવર્ક પોર્ટ

(જેમાં બે થી વધુ કમ્પ્યુટરને જોડવા તેમજ બ્રોડબેન્ડ કનેક્ટિવિટી માટે ઉપયોગમાં લેવા માટે હોય છે)

પાવર પોર્ટ

(જેના થકી કમ્પ્યુટરને વીજ પુરવઠો સપ્લાય માટેનું ઉપકરણ SMPS જોડી શકાય)

HDMI પોર્ટ

(આધુનિક કમ્પ્યૂટરમાં હાલના LED મોનીટર કે tv ને જોડવા માટે ઉપયોગી)

ટૂંકમાં મધરબોર્ડ વગર કમ્પ્યુટર એ આત્મા વગરના શરીર જેવું છે...

આભાર...

કમ્પ્યુટર શિક્ષક

Ramde Dangar

Navyuv B.Ed. College Virpar (Morbi)
Saurashtra University

Subject
B.Ed. CC-5 (Computer)

કમ્પ્યુટર હાર્ડવેર અને સોફ્ટવેર (B.Ed. CC5)

પ્રશ્ન :- હાર્ડવેર તથા સોફ્ટવેર વિશે સમજ આપો..

પ્રશ્નના જવાબ માટે અહીં ક્લિક કરો

કમ્પ્યુટર કેવી રીતે કાર્ય કરે છે... (CC 5 B.Ed.)

પ્રશ્ન : કમ્પ્યુટરની કાર્ય પધ્ધતિ વર્ણવો.
અથવા
કમ્પ્યુટર કેવી રીતે કાર્ય કરે છે...
અથવા
કમ્પ્યુટરનું બંધારણ
અથવા
કમ્પ્યુટરનું સાદું મોડેલ સમજાવો
અથવા
કમ્પ્યુટર વિશે સમજ આપો...

ઉપરોક્ત ગમે તે પ્રશ્ન પુછાય તેનો જવાબ....

**પરીક્ષા વર્ક :-

તમારી બુકમાં ઉપરોક્ત બ્લોગમાં આપેલ સંદર્ભમાંથી... 2 પેજનો જવાબ તમારી મુજબ સરળ ભાષામાં લખવાનો... છે...

કુલ 4 પેજ છે... તેમાંથી મિક્સ કરી... સરસ વર્ણન દ્વારા પ્રશ્ન તૈયાર કરવો... અને પાકો કરી જ નાખવો... કારણકે ગમે તે પ્રશ્ન પુછાય... આ તો લખવાનું જ રહેશે... 

અને આ વખતે આ પ્રશ્ન પૂછશે જ... 

તા.ક. નોંધ :-  સ્કેન કરેલ પેજ પર ક્લિક કરશો... તો જ તમને પેજ સારી રીતે વાંચવા મળશે....

Navyug B.ed College Morbi

Sau. Uni 

CC-5,  CC5
Computer